Carolijn Visser

22 mei 2018

 

Corrosia - Theater, Expo & Film

Markt 43,

1354 AP Almere Haven

 

Carolijn Visser (1956) won met Selma. Aan Hitler ontsnapt, gevangene van Mao (2016) de Libris Geschiedenis Prijs 2017. Ze wordt gezien als iemand die schrijft over “mensen die zich in moeilijke omstandigheden staande weten te houden”. In 1982 debuteerde ze met een bundel reisverhalen, Grijs China. Haar laatste werk Selma omvat de periode 1957-1979, waarin het tijdperk van het Maoïsme centraal staat.

Op de omslag een foto van het gezin Tsao, Selma ontspannen lachend, waarschijnlijk genomen in het begin van de jaren ‘60. Dan zijn de omstandigheden voor hen in Peking nog gunstig en hoopgevend voor hun aller toekomst.

De Joodse Selma heeft na de oorlog, die ze samen met haar vader in de onderduik heeft overleefd, in Engeland haar toekomstige echtgenoot ontmoet, de briljante student psychologie, Chang Tsao. Chang is afkomstig uit een afgelegen gebied in China. Zijn ouders en broers hebben krom voor hem gelegen zodat hij kon studeren. Hij oogt op de foto tevreden, bescheiden en wat terughoudend. De beide kinderen, Dop en Greta, kijken bedeesd voor zich uit.

Wie ontbreekt op de foto is de vader van Selma, Max Vos. Zonder hem zou het boek niet tot stand zijn gekomen. Selma heeft namelijk in haar vele en uitgebreide brieven aan hem verslag gedaan van hun leven in Peking. Ze vormen de basis van het boek. Max bezoekt het gezin in 1963. Hij vindt het benauwend in China en “voelt overal ogen in zijn rug”, net als in de oorlog. Hij keert eerder dan bedoeld terug naar Nederland.

Als Selma haar vader twee jaar later bezoekt, vinden er tijdens haar afwezigheid ongelooflijke veranderingen plaats ten gevolge van de Culturele Revolutie onder leiding van Mao Zedong. Psychologie wordt niet langer als vak beschouwd en Chang wordt ontslagen. Bovendien is hij verdacht door zijn studie in Engeland en zijn huwelijk met een buitenlandse vrouw. Hij moet zwaar en vernederend lichamelijk werk doen. Selma, als buitenlandse, wordt sowieso verdacht van spionage. Uiteindelijk worden beide ouders gevangen genomen. Ze overleven de detentie niet.

Greta en Dop worden net als andere kinderen van “verdachte ouders” naar het platteland verbannen.  Greta naar Midden-Mongolië, waar ze aardappelen moet rooien en te horen krijgt dat je kleren niet moet wassen, want daar slijten ze van! Dop gaat naar het dorp van zijn vader. Hij past zich aan. Hun kat, Moumoun, gekoesterd door Selma en verborgen gehouden voor het regime (een kat houden is decadent!) neemt hij mee. Maar helaas, Moumoun die nooit geleerd heeft muizen te vangen moet het loodje leggen.

In 1974, “als de revolutionaire koorts is gezakt”, mogen Dop en Greta terug naar Peking. Later vertrekken ze naar Nederland, waar ze door familie van Selma worden opgevangen. Max, gebroken door het overlijden van zijn dochter, maakt het niet meer mee.

Aan de hand van de brieven en de vele gesprekken die Carolijn Visser voerde met de “kinderen Chang” en met vrienden van Selma, heeft ze een onvergetelijk beeld geschetst van een gezin en een land in een periode waarin het niet mogelijk was “je staande te houden”!

 

Disclaimer  |  Statuten  |  © eindiglaagland  2017  |  website: Doreen Pinkus